1. Home
  2. Health Tips
  3. Gastric bypass en voedingsstoffen
Gezondheid

Gastric bypass en voedingsstoffen

Mensen met ernstig overgewicht kunnen kiezen voor een gastric bypass. Bij deze operatie wordt de maag verkleind, wat kan helpen bij gewichtsverlies. Een bekend gevolg is echter dat de opname van voedingsstoffen verandert.

Esmee Priem

Teamleider Gezondheidsadviseur | 8 min leestijd

Waarom extra aandacht voor voedingsstoffen belangrijk is na een gastric bypass (WLS)

Mensen met ernstig overgewicht kunnen kiezen voor een gastric bypass. Bij deze operatie wordt de maag verkleind, wat kan helpen bij gewichtsverlies. Een bekend gevolg is echter dat de opname van voedingsstoffen verandert. In deze blog leggen we daarom uit waarom na een gastric bypass extra aandacht voor vitaminen en mineralen nodig is, en welke voedingsstoffen volgens medische richtlijnen vaak worden aangeraden.

Onderwerpen in dit artikel:

  • Wat is een gastric bypass (WLS)?
  • Hoe ondersteunt een gastric bypass gewichtsverlies?
  • Wat zijn risico’s na een gastric bypass?
  • Voedingsstoffen kunnen minder goed worden opgenomen
  • Veelvoorkomende tekorten volgens medische literatuur
  • Welke vitamines krijgen extra aandacht na een gastric bypass?
  • Multivitamine na gastric bypass
  • Conclusie
  • Bronnen
  • Veelgestelde vragen over gastric bypass vitamines

Wat is een gastric bypass (WLS)?

Een gastric bypass, ook wel maagverkleining genoemd, is een vorm van Weight Loss Surgery (WLS). Tijdens deze ingreep maakt de chirurg de maag kleiner en wordt een deel van de dunne darm omgeleid.1 Hierdoor:

  • gaat voeding niet meer door het volledige spijsverteringskanaal;
  • blijft er minder ruimte over voor voedsel;
  • verandert de opname van calorieën en voedingsstoffen.

De ingreep wordt toegepast bij mensen met ernstig overgewicht of obesitas die onvoldoende resultaat hebben bereikt met leefstijlmaatregelen. Er bestaan verschillende varianten, zoals de Roux-en-Y gastric bypass en de mini gastric bypass.

Hoe ondersteunt een gastric bypass gewichtsverlies?

De gastric bypass werkt op twee manieren:

1. Minder hoeveelheid eten (restrictie)

De maag wordt verkleind tot een klein ‘pouch’. Daardoor ontstaat eerder een vol gevoel.

2. Veranderde opname (malabsorptie)

Door de omleiding van een deel van de dunne darm wordt voeding minder goed opgenomen. Dit heet malabsorptie. Het lichaam kan daardoor minder calorieën en vetten binnenkrijgen, wat het afvallen kan ondersteunen.

In de literatuur wordt beschreven dat veel mensen een groot deel van hun overtollige gewicht verliezen in de eerste 12–18 maanden. Ook klachten zoals insulineresistentie, hoge bloeddruk en slaapapneu kunnen vaak verbeteren.2

Wat zijn risico’s na een gastric bypass?

Een gastric bypass kan effectief zijn voor gewichtsverlies, maar kent ook nadelen en risico’s:

1. Een operatie brengt altijd risico’s met zich mee

Zoals bloedingen, infecties of complicaties aan de verbindingen tussen maag en darm.

2. Veranderde opname van voedingsstoffen

Doordat een deel van de maag en dunne darm niet meer wordt gebruikt, wordt de opname van onder andere vitamine B12, ijzer, calcium, foliumzuur en vitamine D minder efficiënt. Om deze reden adviseren artsen en diëtisten mensen met een gastric bypass om extra aandacht te besteden aan hun dagelijkse inname van vitamines en mineralen via voeding en suppletie.

3. Verandering in spijsvertering (dumping syndroom)

Dumpingsyndroom kan optreden na een maagoperatie, zoals een gastric bypass. Het ontstaat wanneer voedsel, vooral suikers, te snel vanuit de maag in de dunne darm terechtkomt. Dit kan klachten veroorzaken zoals buikkrampen en diarree, die meestal 10 tot 30 minuten na het eten optreden.

Voedingsstoffen kunnen minder goed worden opgenomen

Na een gastric bypass verandert de spijsvertering blijvend. Het voedsel gaat niet meer via het volledige maag-darmkanaal. Hierdoor kan het lichaam essentiële voedingsstoffen minder goed opnemen.3

Waarom wordt de opname verminderd?

Bij een gastric bypass wordt een groot deel van de maag omzeild. Ook het eerste stuk van de dunne darm (de twaalfvingerige darm) wordt niet meer gebruikt.

In dit deel worden normaal veel vitaminen en mineralen opgenomen, zoals ijzer, calcium, foliumzuur en vitamine B12. Door de omleiding kan het lichaam deze stoffen minder goed opnemen.

Daarnaast produceert de kleinere maag minder maagsap en minder intrinsic factor (een stof die noodzakelijk is voor de opname van vitamine B12). Hierdoor kan vitamine B12 na de operatie minder goed worden opgenomen.3

Veelvoorkomende tekorten volgens medische literatuur

Bij onvoldoende inname kunnen er tekorten ontstaan aan:

  • vitamine B12
  • ijzer
  • calcium
  • foliumzuur
  • vitamine D
  • vitamine B1

Hierom wordt in de nazorg na WLS standaard gelet op de inname én het bloedonderzoek van deze nutriënten. Een arts of diëtist bepaalt welke aanvulling nodig is.

Een verminderde opname van bepaalde vitamines en mineralen kan volgens de literatuur leiden tot:3

  • bloedarmoede door te weinig ijzer, vitamine B12 of folaat;
  • botontkalking (osteoporose) door te weinig calcium en vitamine D;
  • neurologische klachten zoals tintelingen en zenuwbeschadiging door te weinig vitamine B1 of B12;
  • vermoeidheid en spierzwakte door te weinig micronutriënten.

Welke vitamines krijgen extra aandacht na een gastric bypass?

Hieronder volgt een overzicht van voedingsstoffen waar volgens medische richtlijnen en literatuur extra op wordt gelet. De onderstaande uitleg is informatief en niet bedoeld als diagnose of behandeladvies.

Vitamine A

Vitamine A is betrokken bij onder andere het gezichtsvermogen, de huid en het immuunsysteem. Na een gastric bypass kan de opname veranderen, waardoor monitoring van de inname belangrijk kan zijn.

Vitamine B1 (thiamine)

Vitamine B1 speelt een rol in het energiemetabolisme en het zenuwstelsel. Extra aandacht hiervoor is gebruikelijk, vooral wanneer eten of drinken (tijdelijk) lastig is.

Vitamine B11 (foliumzuur)

Foliumzuur is belangrijk voor de aanmaak van cellen en bloed. Het komt vaak standaard voor in WLS-multivitamines.

Vitamine B12

Vitamine B12 wordt normaal opgenomen met hulp van intrinsic factor uit de maag. Na een gastric bypass daalt de productie hiervan sterk, waardoor de opname kan verminderen.4

In de praktijk wordt B12 vaak aangevuld via (smelt)tabletten, sublinguale vormen of injecties (bijvoorbeeld elke 2–3 maanden), afhankelijk van het beleid van de behandelaar.

Vitamine D

Vitamine D is nodig voor de opname van calcium en ondersteunt sterke botten. Door minder beschikbaar darmoppervlak kan vitamine D minder goed worden opgenomen.5 Aanvulling wordt daarom vaak standaard besproken na een maagverkleining.

Calcium

Calcium is nodig voor sterke botten en tanden. Door de omleiding van de twaalfvingerige darm kan de opname afnemen. Calcium wordt doorgaans gecombineerd met vitamine D. In de praktijk wordt vaak calciumcitraat gebruikt, omdat dit na een bypass doorgaans beter opneembaar is dan calciumcarbonaat.

IJzer

Een lagere ijzerstatus komt relatief vaak voor na een gastric bypass. Dit kan komen doordat de opnameplek in de dunne darm wordt omzeild en er minder maagzuur beschikbaar is om ijzer op te nemen. Vooral vrouwen kunnen extra risico lopen door bloedverlies tijdens de menstruatie. IJzersuppletie wordt daarom vaak aangeraden, soms in combinatie met vitamine C voor betere opname, afhankelijk van labwaarden en advies van de behandelaar.

Multivitamine na gastric bypass

Volgens medische richtlijnen wordt na een maagverkleining doorgaans een dagelijkse multivitamine aanbevolen die is afgestemd op WLS-patiënten. Deze bevatten vaak hogere hoeveelheden van bepaalde vitaminen en mineralen om de dagelijkse inname te ondersteunen.

Wat bevat zo’n multivitamine meestal?

  • vitamine A, B1, B11 en B12
  • vitamine D en E
  • calcium, ijzer, zink, koper en selenium

Deze formules zijn ontwikkeld om aan de voedingsbehoeften te voldoen en zijn geen vervanging van medische begeleiding.

Perfect Health Premium Multi Complex (conform geformuleerd)

Premium Multi Complex bevat een breed palet vitaminen en mineralen in (onder andere) organische verbindingen. Organische vormen worden in de praktijk vaak gekozen vanwege de opneembaarheid. Daarnaast sluiten hogere doseringen aan bij de behoefte van mensen die, bijvoorbeeld na een maagverkleining, extra aandacht willen besteden aan hun dagelijkse micronutriënteninname. Gebruik supplementen altijd volgens etiket en in afstemming met je arts of diëtist.

Conclusie

Een gastric bypass kan gewichtsverlies ondersteunen en verandert blijvend de manier waarop voedingsstoffen worden opgenomen. Hierdoor kan de status van verschillende vitaminen en mineralen, zoals vitamine B12, ijzer, calcium, vitamine D, foliumzuur en B1, extra aandacht nodig hebben.

Een multivitamine die is afgestemd op WLS kan helpen om de dagelijkse inname te ondersteunen. In combinatie met gezonde voeding, regelmatige controles en begeleiding van professionals draagt dit bij aan een evenwichtige leefstijl na een maagverkleining.

Bronnen

  1. Halverson JD, Koehler RE. Gastric bypass: analysis of weight loss and factors determining success. Surgery. 1981 Sep;90(3):446-455. PMID: 7268623.
  2. O’Brien PE, Hindle A, Brennan L, et al. Long-Term Outcomes After Bariatric Surgery: a Systematic Review and Meta-analysis of Weight Loss at 10 or More Years… Obes Surg. 2019 Jan;29(1):3-14. doi: 10.1007/s11695-018-3525-0. PMID: 30293134; PMCID: PMC6320354.
  3. Poitou Bernert C, Ciangura C, Coupaye M, et al. Nutritional deficiency after gastric bypass: diagnosis, prevention and treatment. Diabetes Metab. 2007 Feb;33(1):13-24. doi: 10.1016/j.diabet.2006.11.004. PMID: 17258928.
  4. Bjerkan KK, Sandvik J, Nymo S, et al. Vitamin and Mineral Deficiency 12 Years After Roux-en-Y Gastric Bypass a Cross-Sectional Multicenter Study. Obes Surg. 2023;33:3178–3185. doi: 10.1007/s11695-023-06787-w.
  5. Vieira de Sousa JP, Santos-Sousa H, Vieira S, et al. Assessing Nutritional Deficiencies in Bariatric Surgery Patients: A Comparative Study of Roux-en-Y Gastric Bypass versus Sleeve Gastrectomy. Journal of Personalized Medicine. 2024;14(6):650. doi: 10.3390/jpm14060650.

Veelgestelde vragen over gastric bypass vitamines

Heb ik levenslang extra vitamines nodig na een gastric bypass?

Volgens medische richtlijnen wordt na een maagverkleining langdurige aandacht voor vitaminen en mineralen aanbevolen. Een arts of diëtist bepaalt welke supplementen passend zijn voor jouw situatie.

Kan ik voldoende vitamines uit voeding halen?

Door de veranderde opnamecapaciteit kan voeding alleen soms onvoldoende zijn. Supplementen worden daarom vaak onderdeel van de nazorg, op advies van een behandelaar.

Welke vitamines krijgen extra aandacht?

Onder andere vitamine B12, ijzer, calcium, vitamine D, foliumzuur, vitamine B1 en vitamine A. WLS-multivitamines zijn hier doorgaans op afgestemd.

Hoe vaak moet mijn bloed gecontroleerd worden?

In de praktijk gebeurt dit in het eerste jaar vaak meerdere keren, daarna vaak jaarlijks. De behandelaar bepaalt wat nodig is op basis van type ingreep, klachten en bloedwaarden.

Wat als ik mijn supplementen niet regelmatig neem?

Wanneer supplementen niet regelmatig worden ingenomen, kan de status van bepaalde vitaminen en mineralen in de tijd veranderen, bijvoorbeeld van vitamine B12 of ijzer. Stem het gebruik daarom af op het advies van je arts of diëtist en laat bloedwaarden volgens schema controleren.

Let op: deze blog is informatief en vervangt geen medisch advies. Volg altijd het behandelplan en de supplementadviezen van je arts/diëtist.