Longevity

Wat zegt de wetenschap over supplementen voor longevity?

Longevity, oftewel gezonde veroudering met behoud van fysieke en cognitieve functies, staat steeds meer in de belangstelling. Onder longevity wordt niet alleen het verlengen van de levensduur verstaan, maar vooral het optimaliseren van de healthspan: de periode van het leven waarin men in goede gezondheid leeft. Naast leefstijlfactoren zoals voeding, beweging en slaap, wordt ook gekeken naar de mogelijke rol van voedingssupplementen.

In deze blog worden supplementen besproken waarvoor wetenschappelijke aanwijzingen bestaan dat zij processen die samenhangen met veroudering kunnen ondersteunen. De focus ligt op gezonde volwassenen.

In dit artikel

• Omega-3 vetzuren (EPA en DHA)
• Vitamine D3
• Magnesium
• Co-enzym Q10
• Curcumine (kurkuma)
• Resveratrol
• NAD+-gerelateerde supplementen (NR en NMN)

Omega-3 vetzuren

Omega-3 vetzuren EPA en DHA zijn meervoudig onverzadigde vetzuren uit vette vis en algen en vormen bouwstenen van celmembranen. In onderzoek wordt de omega-3-status gemeten via biomarkers zoals de omega-3-index (EPA + DHA in erytrocytenmembranen) en plasma-vetzuurprofielen, die worden gebruikt om verbanden met cardiovasculaire uitkomsten te analyseren (1).

RCT’s laten zien dat suppletie met EPA en DHA deze biomarkers meetbaar verandert, waaronder een stijging van de omega-3-index en veranderingen in ontstekingsgerelateerde parameters zoals CRP, IL-6 en TNF-α, evenals in de vetzuursamenstelling van celmembranen (2).

EFSA-goedgekeurde gezondheidsclaims:

• • DHA draagt bij aan het behoud van een normale hersenfunctie
    → 250 mg DHA/dag

• • DHA draagt bij aan het behoud van een normaal gezichtsvermogen
    → 250 mg DHA/dag

EPA en DHA dragen bij aan de normale werking van het hart
→ 250 mg EPA + DHA/dag

Vitamine D3

Vitamine D3 is een vetoplosbare vitamine die betrokken is bij botstofwisseling, spierfunctie en het functioneren van het immuunsysteem. In wetenschappelijk onderzoek wordt de vitamine D-status beoordeeld aan de hand van serum 25-hydroxyvitamine D-concentraties, waarbij lage waarden relatief vaak worden waargenomen bij volwassenen met beperkte zonblootstelling en op hogere leeftijd.

Systematische reviews en gerandomiseerde gecontroleerde studies laten zien dat suppletie met vitamine D leidt tot een verhoging van serum 25-hydroxyvitamine D-waarden en wordt ingezet om lage vitamine D-statussen te corrigeren (3). In observationeel onderzoek worden lage vitamine D-spiegels geassocieerd met verminderde spierfunctie en een hogere incidentie van vallen en fracturen bij oudere volwassenen, uitkomsten die worden gebruikt om functionele verouderingsprocessen te bestuderen (4).

EFSA-goedgekeurde gezondheidsclaims:

• • Vitamine D draagt bij aan het behoud van normale botten.

• • Vitamine D draagt bij aan het behoud van een normale spierfunctie.

• • Vitamine D draagt bij tot de normale werking van het immuunsysteem.

Het gunstige effect wordt verkregen bij een dagelijkse inname van 10 µg (400 IE) vitamine D. Voor ouderen (≥70 jaar) wordt vaak een hogere inname van 20 µg (800 IE) per dag geadviseerd door gezondheidsautoriteiten.

Magnesium

Magnesium is een mineraal dat betrokken is bij honderden enzymatische reacties en een rol speelt in processen zoals energiestofwisseling, spierfunctie en zenuwgeleiding. In wetenschappelijk onderzoek wordt magnesiuminname en -status bestudeerd in relatie tot metabole en neuromusculaire processen, waarbij observationele studies laten zien dat een suboptimale magnesiuminname relatief vaak voorkomt, met name bij oudere volwassenen (5).

Interventiestudies tonen aan dat magnesiumsuppletie leidt tot meetbare veranderingen in magnesiumstatus en wordt gebruikt om lage innames aan te vullen. Deze uitkomsten worden in onderzoek benut om spier- en energiemetabolische processen bij volwassenen te bestuderen (5,6).

EFSA-goedgekeurde gezondheidsclaims:

• • Magnesium draagt bij tot een normaal energieleverend metabolisme.

• • Magnesium draagt bij tot een normale werking van de spieren.

• • Magnesium draagt bij tot een normale werking van het zenuwstelsel.

• • Magnesium draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid.

Het gunstige effect wordt verkregen bij een dagelijkse inname van 300–375 mg magnesium, afhankelijk van leeftijd en geslacht.

Co-enzym Q10

Co-enzym Q10 (ubiquinol) is een lichaamseigen stof die betrokken is bij de mitochondriale energiehuishouding en van nature voorkomt in vrijwel alle lichaamscellen. De endogene productie van Q10 neemt af met het ouder worden.

In wetenschappelijk onderzoek wordt Q10 bestudeerd in relatie tot mitochondriale processen en oxidatieve balans. In interventiestudies bij volwassenen, waaronder oudere populaties, zijn veranderingen waargenomen in biomarkers die samenhangen met energiehuishouding en cardiovasculaire processen na suppletie met Q10 (7,8).

Curcumine (kurkuma)

Curcumine is een polyfenol afkomstig uit kurkuma en wordt in wetenschappelijk onderzoek bestudeerd vanwege zijn interactie met oxidatieve en inflammatoire processen op cellulair niveau. In klinische studies wordt curcumine onderzocht aan de hand van veranderingen in verschillende biochemische parameters, waaronder ontstekingsgerelateerde biomarkers zoals C-reactief proteïne (CRP) en tumornecrosefactor-α (TNF-α) (9).

Daarnaast wordt curcumine in onderzoek gebruikt om processen te bestuderen die samenhangen met laaggradige ontsteking bij volwassenen. Daarbij wordt ook gekeken naar de biologische beschikbaarheid van verschillende curcumine-formuleringen, waaronder combinaties met zwarte peperextract (piperine), om verschillen in opname en plasmaconcentraties te evalueren (9).

Resveratrol

Resveratrol is een polyfenol dat in wetenschappelijk onderzoek wordt bestudeerd vanwege zijn interactie met cellulaire signaalroutes die betrokken zijn bij stressresponsen en energiehuishouding. In humane interventiestudies wordt resveratrol onderzocht aan de hand van veranderingen in metabole en mitochondriale parameters, waarbij de waargenomen effecten doorgaans als bescheiden worden omschreven (10).

Het merendeel van het fundamentele onderzoek naar resveratrol is uitgevoerd in preklinische modellen. In humaan onderzoek ligt de focus op het bestuderen van metabole en cardiovasculaire processen, waarbij de klinische relevantie en langetermijneffecten onderwerp zijn van lopend wetenschappelijk onderzoek.

NAD+-gerelateerde supplementen (NR en NMN)

NAD⁺ is een co-enzym dat in wetenschappelijk onderzoek wordt bestudeerd vanwege zijn rol in cellulaire energiehuishouding en DNA-gerelateerde processen. In interventiestudies bij volwassenen worden NAD⁺-precursors, zoals nicotinamide riboside (NR) en nicotinamide mononucleotide (NMN), onderzocht op hun effect op NAD⁺-concentraties in bloed en weefsels, waarbij een verhoging van deze biomarkers is waargenomen (11).

Naast veranderingen in NAD⁺-niveaus worden in onderzoek ook metabole parameters geëvalueerd. De klinische relevantie en mogelijke langetermijneffecten van deze interventies zijn onderwerp van lopend wetenschappelijk onderzoek.

Conclusie

De wetenschap laat steeds duidelijker zien dat bepaalde supplementen een waardevolle rol kunnen spelen binnen een longevity-aanpak. Vooral omega-3 vetzuren, vitamine D3 en magnesium zijn goed onderzocht en ondersteunen belangrijke processen zoals hersenfunctie, spiergezondheid, immuunfunctie en energiestofwisseling, die allemaal bijdragen aan gezond ouder worden.

Daarnaast groeit het onderzoek naar stoffen zoals co-enzym Q10, curcumine, resveratrol en NAD⁺-precursors snel. Deze supplementen laten veelbelovende effecten zien op cellulaire processen die samenhangen met energiehuishouding, oxidatieve balans en inflammatie, al is het wetenschappelijke bewijs bij mensen nog in ontwikkeling.

Samen laten deze inzichten zien dat supplementen, mits doelgericht ingezet, een waardevolle aanvulling kunnen zijn op een gezonde leefstijl en zo kunnen bijdragen aan het ondersteunen van vitaliteit en healthspan.

Bronnen

Harris, W. S., Tintle, N. L., Etherton, M. R., & Vasan, R. S. (2021). Omega-3 fatty acids and cardiovascular disease: New developments and applications. Mayo Clinic Proceedings, 96(9), 2404–2419.
https://doi.org/10.1016/j.mayocp.2021.01.018  

Calder, P. C. (2020). Omega-3 fatty acids and inflammatory processes. Nutrients, 12(9), 2694.
https://doi.org/10.3390/nu12092694 

Pilz, S., Zittermann, A., Trummer, C., Theiler-Schwetz, V., Lerchbaum, E., Keppel, M. H., Grübler, M. R., & März, W. (2022). Vitamin D supplementation: A review of randomized controlled trials. Nutrients, 14(10), 2134.
https://doi.org/10.3390/nu14102134 

Bouillon, R., Marcocci, C., Carmeliet, G., Bikle, D., White, J. H., Dawson-Hughes, B., Lips, P., & Munns, C. F. (2019). Skeletal and extraskeletal actions of vitamin D: Current evidence and outstanding questions. Endocrine Reviews, 40(4), 1109–1151.
https://doi.org/10.1210/er.2018-00126 

Fang, X., Wang, K., Han, D., He, X., Wei, J., Zhao, L., … & Fan, D. (2016). Dietary magnesium intake and the risk of cardiovascular disease, type 2 diabetes, and all-cause mortality: A dose–response meta-analysis. American Journal of Clinical Nutrition, 103(2), 356–365. https://doi.org/10.3945/ajcn.115.122333  

Veronese, N., Berton, L., Carraro, S., Bolzetta, F., De Rui, M., Perissinotto, E., … & Sartori, L. (2016). Effect of magnesium supplementation on muscle performance in older adults. European Journal of Clinical Nutrition, 70(12), 1383–1389.
https://doi.org/10.1038/ejcn.2016.113  

Hernández-Camacho, J. D., Bernier, M., López-Lluch, G., & Navas, P. (2018). Coenzyme Q10 supplementation in aging and disease. Antioxidants, 7(11), 159.
https://doi.org/10.3390/antiox7110159  

Mortensen, S. A., Rosenfeldt, F., Kumar, A., Dolliner, P., Filipiak, K. J., Pella, D., … & Q-SYMBIO Study Investigators. (2014). The effect of coenzyme Q10 on morbidity and mortality in chronic heart failure. JACC: Heart Failure, 2(6), 641–649. https://doi.org/10.1016/j.jchf.2014.06.008  

Daily, J. W., Yang, M., & Park, S. (2016). Efficacy of turmeric extracts and curcumin for alleviating the symptoms of joint arthritis: A systematic review and meta-analysis. Journal of Medicinal Food, 19(8), 717–729. https://doi.org/10.1089/jmf.2016.3705  

Timmers, S., Konings, E., Bilet, L., Houtkooper, R. H., van de Weijer, T., Goossens, G. H., … & Schrauwen, P. (2011). Calorie restriction-like effects of 30 days of resveratrol supplementation on energy metabolism and metabolic profile in obese humans. Cell Metabolism, 14(5), 612–622. https://doi.org/10.1016/j.cmet.2011.10.002 

Martens, C. R., Denman, B. A., Mazzo, M. R., Armstrong, M. L., Reisdorph, N., McQueen, M. B., … & Seals, D. R. (2018). Chronic nicotinamide riboside supplementation is well-tolerated and elevates NAD⁺ in healthy middle-aged and older adults. Nature Communications, 9, 1286. https://doi.org/10.1038/s41467-018-03421-7