Iedere vrouw krijgt er op een gegeven moment mee te maken: hormonale veranderingen die invloed hebben op de menstruatiecyclus en uiteindelijk leiden tot de overgang. Deze fase is geen plots moment, maar een geleidelijk proces waarin het lichaam zich aanpast aan veranderende hormoonspiegels. Voor veel vrouwen begint dit al jaren vóór de menopauze, met veranderingen in de menstruatiecyclus en bijbehorende klachten.
Waarom ontstaan deze veranderingen?
Tijdens de vruchtbare jaren regelen oestrogeen en progesteron de menstruatiecyclus. Naarmate vrouwen ouder worden, neemt de activiteit van de eierstokken langzaam af. Hierdoor gaan hormoonspiegels schommelen. Dit kan al vroeg invloed hebben op de menstruatie en later op de overgang zelf.
Menstruatieklachten en vroege hormonale signalen
De eerste veranderingen worden vaak gezien in de menstruatie zelf. Veelvoorkomende klachten zijn:
- onregelmatige menstruatie (kortere of langere cyclus)
- wisselend bloedverlies (licht of juist heviger dan normaal)
- meer menstruatiepijn of krampen
- gevoelige borsten in de cyclus
- opgeblazen gevoel rondom menstruatie
- vermoeidheid in de dagen vóór of tijdens menstruatie
- stemmingswisselingen en emotionele gevoeligheid
Deze klachten worden vaak veroorzaakt door hormonale schommelingen, vooral in oestrogeen en progesteron.
Overgangssymptomen in een later stadium
Naarmate de hormonale veranderingen verder doorgaan richting de menopauze, kunnen ook andere klachten ontstaan, zoals:
- opvliegers en nachtelijk zweten
- slechter slapen of vaak wakker worden
- verminderde energie
- stijve spieren of gewrichten
- veranderingen in stemming en prikkelbaarheid
De overgang is dus een verlengde fase waarin zowel menstruatieklachten als typische overgangssymptomen kunnen voorkomen.
Leefstijl als basis
Een gezonde leefstijl kan helpen om het lichaam beter te ondersteunen tijdens hormonale veranderingen:
- gevarieerde voeding met voldoende eiwitten, gezonde vetten en groenten
- regelmatige beweging
- voldoende slaap en herstel
- stressreductie
- beperken van alcohol, cafeïne en sterk bewerkte voeding
Belangrijke voedingsstoffen in deze fase
Vitamine B6 en hormonale balans
Vitamine B6 ondersteunt de hormonale activiteit en speelt daarnaast een rol in het zenuwstelsel en energiehuishouding, wat relevant is bij stemmingswisselingen en vermoeidheid.
Zink en celprocessen
Zink is betrokken bij verschillende enzymatische processen en ondersteunt normale celdeling en hormonale functies.
Calcium, magnesium en botondersteuning
Deze mineralen spelen een rol in het behoud van sterke botten en soepele spieren, iets dat vooral belangrijk wordt tijdens en na de overgang.
Vitamine D3 en K2
Vitamine D3 en K2 werken samen in de botstofwisseling en ondersteunen het behoud van sterke botten.
Fyto-oestrogenen
Fyto-oestrogenen zijn plantaardige stoffen die qua structuur lijken op oestrogeen. Ze komen onder andere voor in soja en rode klaver en worden vaak gebruikt binnen supplementen ter ondersteuning van vrouwen in hormonale overgangsfasen.
Tot slot
Hormonale veranderingen bij vrouwen verlopen geleidelijk en kunnen zich al vroeg uiten in menstruatieklachten zoals onregelmatige cycli, wisselend bloedverlies, pijn, stemmingswisselingen en vermoeidheid. In een later stadium kunnen ook typische overgangssymptomen ontstaan.
Door aandacht te besteden aan leefstijl en voeding kan het lichaam in deze fase beter worden ondersteund. Voedingsstoffen zoals vitamine B6, zink, calcium, magnesium, vitamine D3 en K2 spelen hierin een rol, net als fyto-oestrogenen binnen een gebalanceerde benadering.
Bronnen
Rose DP. The interactions between vitamin B6 and hormones. Vitam Horm. 1978;36:53-99. doi: 10.1016/s0083-6729(08)60982-6. PMID: 217175.
Wylenzek F, Bühling KJ, Laakmann E. A systematic review on the impact of nutrition and possible supplementation on the deficiency of vitamin complexes, iron, omega-3-fatty acids, and lycopene in relation to increased morbidity in women after menopause. Arch Gynecol Obstet. 2024 Oct;310(4):2235-2245. doi: 10.1007/s00404-024-07555-6. Epub 2024 Jun 27. PMID: 38935105; PMCID: PMC11393286.
Nasiadek M, Stragierowicz J, Klimczak M, Kilanowicz A. The Role of Zinc in Selected Female Reproductive System Disorders. Nutrients. 2020 Aug 16;12(8):2464. doi: 10.3390/nu12082464. PMID: 32824334; PMCID: PMC7468694.
Capozzi A, Scambia G, Lello S. Calcium, vitamin D, vitamin K2, and magnesium supplementation and skeletal health. Maturitas. 2020 Oct;140:55-63. doi: 10.1016/j.maturitas.2020.05.020. Epub 2020 May 30. PMID: 32972636.
Mazur W. Phytoestrogen content in foods. Baillieres Clin Endocrinol Metab. 1998 Dec;12(4):729-42. doi: 10.1016/s0950-351x(98)80013-x. PMID: 10384822.