Het lichaam heeft oliën en vetten nodige als belangrijke bouwstoffen. Niet ieder type olie is echter gezond. Oliën bestaan geheel uit vet. De meeste olie bevat veel onverzadigd vet. Dit type vet is goed voor onze gezondheid. Er zijn echter ook type oliën die niet gezond zijn voor ons lichaam en die u beter kunt vermijden. Bij oliën en vetten is het belangrijk om te letten op de bewerking. Koudgeperste en onbewerkte olie zijn gezond en bevatten alle waardevolle stoffen. Termen waaruit blijkt dat een olie onbewerkt is zijn: extra vierge, extra virgin of koudgeperst. Wanneer olie wordt bewerkt, verandert de structuur van de olie. Ons lichaam herkent de olie dan niet meer als voedingsstof maar als gifstof. Inname van deze oliën kan zorgen voor een hoger risico op gezondheidsklachten en opslag van overtollig vetweefsel. Als een olie bewerkt is wordt dit aangeduid met de termen geraffineerd, deels geraffineerd, gehard, transvet of gezuiverd op een verpakking.
Welke verschillende oliën gezond of juist ongezond voor ons zijn, leest u hieronder.
Olijfolie
Olijfolie wordt verkregen uit olijven en is van nature rijk aan enkelvoudig onverzadigde vetten. Met name extra vierge of koudgeperste olijfolie bevat daarnaast bioactieve stoffen zoals polyfenolen. Deze variant is met name geschikt voor koud gebruik of voor milde verhitting. Bij zeer hoge temperaturen kunnen oliën, zoals alle vetten, oxidatie ondergaan, waardoor de kwaliteit afneemt. Olijfolie wordt in de wetenschap vaak geassocieerd met gunstige effecten binnen het kader van een mediterraan voedingspatroon.
Kokosolie
Kokosolie is een vet dat wordt gewonnen uit kokosnoten. Deze olie is er in verschillende varianten. Er zijn kokosoliën die met verschillende chemicaliën worden gemengd om zo de juiste smaak, geur en kleur te krijgen. Deze goedkopere variant van kokosolie is niet gezond. De structuur van de olie verandert en er blijven resten chemicaliën in de olie achter. Een biologische variant van de eerste persing (extra virgin) die niet is ontgeurd, is bij gebruik met mate wel gezond. Het stimuleert onder andere onze vetverbranding, vermindert hongergevoel en verlaagt het cholesterolgehalte. Kokosolie leent zich uitstekend om in te bakken of te braden en is een goed alternatief voor boter. Het heeft een hardere structuur dan bijv. olijfolie, zodat het door hoge hitte minder snel ranzig (geoxideerd) raakt.
Zonnebloemolie
Zonnebloemolie wordt geperst uit zonnebloempitten en is rijk aan meervoudig onverzadigde vetzuren, met name linolzuur (omega 6). Zonnebloemolie wordt in de voedingsindustrie vaak geraffineerd om de olie hittebestendiger en neutraal van smaak te maken, waardoor deze veel wordt gebruikt in bewerkte voedingsproducten en bij verhitting. Omega 6-vetzuren zijn essentiële vetzuren en vervullen belangrijke functies in het lichaam. De huidige wetenschappelijke inzichten laten geen bewijs zien dat een hogere inname van linolzuur binnen normale voedingspatronen op zichzelf nadelige gezondheidseffecten veroorzaakt. De kwaliteit van het totale voedingspatroon blijft hierbij belangrijker dan het vermijden van één specifiek vetzuur.
Palmolie
Palmolie komt van de vrucht van de oliepalm en wordt zowel in onbewerkte als geraffineerde vorm gebruikt. Ruwe palmolie bevat van nature carotenoïden en heeft een oranje kleur, maar wordt in de voedingsindustrie vaak geraffineerd om smaak en stabiliteit te verbeteren. Geraffineerde palmolie wordt veel toegepast in bewerkte voedingsmiddelen vanwege de technische eigenschappen. De gezondheidseffecten van palmolie hangen vooral samen met de mate van bewerking en het totale dieet, met name de verhouding tussen verzadigde en onverzadigde vetten.
Lijnzaadolie
Lijnzaadolie wordt geperst uit lijnzaad en is van nature rijk aan alfa-linoleenzuur (ALA), een plantaardig omega 3-vetzuur. ALA kan bijdragen aan de inname van omega 3, vooral in voedingspatronen waarin weinig vis wordt gegeten. Lijnzaadolie is echter gevoelig voor warmte en oxidatie en wordt daarom vooral koud gebruikt, bijvoorbeeld in salades of smoothies.